برگ بی برگی

مولانا در ابیات زیر به اهمیت وجود پیر در مسیر سیر الی الله و نگهداری از خود در برابر هوای نفس می پردازد. در ابتدا چند بیتی در باب حسام الدین می سراید که در نظر مولانا، خداوند در وجود او نوری ذاتی نهاده، و هر چه از دل مولانا می جوشد به واسطه ی وجود اوست. مولانا به این نکته اشاره می کند که پیر دقیقا خودِ راه و اگر خلق تیرماه باشند پیر عین تابستان است (از لحاظ گستردگی). خلق شب اند و پیر ماه روشنگر تاریکی. مولانا می گوید که شاید من نام "پیر" را استفاده می کنم اما در حقیقت او بخت جوانی است و در مسیر حق، پیر است نه از گذر ایام. پیر، ازلی و ابدی و مانند یک دُرّ بی همتاست. مانند شراب که هر چه کهنه تر می شود اثر مست کنندگی بیشتری دارد، پیر نیز شراب کهنه ای از جانب خداست.پیر را برای طی مسیر بگزین که این راه بدون او بس پر خطر و آفت است. در راهی که تو بارها رفته ای، بدون پیشگام آشفته ای، چه برسد به این راه که تا به حال آن را نپیموده ای! اگر سایه ی او بر سر تو در این راه نباشد بانگ غول تو را سرگشته خواهد کرد (در قدیم اعتقاد بر این بود که در بیابان "غول" افرادی را که تنها و بدون کاروان مانده ان برگ بی برگی ...

این بخش ادامه ی صحبت های مولانا در بخش قبل، درباره نقش پیر در طی مسیر سالک است.پیامبر به حضرت علی فرمود: ای علی درست است که تو پهلوان پر دلی هستی اما به این خصوصیت خود تکیه مکن و در سایه ی عاقلی قرار گیر تا تو را در راه حق ، یاور باشد نه کسی که فقط به نقل معلومات و اخبار می پردازد.سایه ی پیر همچون کوه قاف بر زمین سایه افکنده و روحش بر بلندای آسمان معنا در پرواز است . او خورشیدی است که لباس بشر بر تن کرده و من نمی توانم وصف او را آنطور که باید و شاید بیان کنم اما تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل ...از انسان ها هر کدام در طاعتی مشغول اند ، اما تو در سایه ی پیرِ عاقلی قرار گیر که از همه ی طاعت ها بهتر است و به حرف او تسلیم باش، دست او را دست خدا بدان و مانند موسی عمل نکن. سپس به داستان خضر ( پیر) و موسی ( سالک ) اشاره می کند که قرار بود موسی ، خضر را همراهی کند اما چون سه بار موسی به خضر در مورد کارهایی که انجام داد اعتراض کرد ، خضر دیگر همرهی او را نپذیرفت . دست پیر همراه غایبان نیز هست و آنها که دورند نیز برکت او شامل حالشان می شود، دیگر چه برسد به آنها که نزدیک و در کنار او هستن برگ بی برگی ...